पूर्व प्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरवहादुर देउवा दम्पती (डा. आरजु राणा देउवासहित) जेन जी आन्दोलनका क्रममा निर्घात कुटिए । बुढानिलकण्ठको उनको निवास जल्यो । घरबाट जलेका पैसाहरुको खातका खात नै फेला पर्यो ।
सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले गत हप्ता देउवाको निवासको निरीक्षण मात्र गरेन, भदौं २४ मा आगजनी हुँदा जलेका विभिन्न मुद्रा नोटहरूको प्रमाण संकलन ग¥यो । अझै पनि उपचारका क्रममा नै रहेका देउवा दम्पतीले सार्वजनिक विदाका दिन अर्थात असोज ३ (संविधान दिवस)मा कुटनीतिक राहदानी लिएको र उनीहरु उपचारको बहानामा विदेश भाग्ने तयारीमा रहेको समाचार पनि सार्वजनिक भए ।
सार्वजनिक विदाका दिन देउवा दम्पतीले कसरी कुटनीतिक राहदानी प्राप्त गरे ? अनि के देउवा दम्पती उपचारका नाममा विदेश भाग्न लागेका हुन् ? अहिले प्रश्न उठिरहेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालय स्रोतका अनुसार, देउवा दम्पतीले असोज ३ को सार्वजनिक विदाकै दिनमा राहदानी प्राप्त गरेको देखिएको छ । ‘देउवा दम्पतीले असोज ३ मा नै छापिएको कुटनीतिक राहदानी प्राप्त गर्नुभएको छ,’ परराष्ट्र मन्त्रालयका एक उच्चपदस्थ कर्मचारीले भने, ‘शेरबहादुर पूर्व प्रधानमन्त्री र उनकी श्रीमती निर्वतमान विदेशमन्त्री भएकाले उहाँहरु दुवै कूटनीतिक राहदानीका लागि योग्य छन् । त्यही आधारमा उहाँहरुले राहदानी पाउनु भएको हो ।’
राहदानी विभागका महानिर्देशक तीर्थराज अर्यालले पनि देउवा दम्पतीले राहदानी प्राप्त गरेको कुराको पुष्टि गरेका छन् । ‘हो, उहाँहरूले राहदानी प्राप्त गर्नुभएको छ । तर यो नेपाली नागरिकहरूको व्यक्तिगत विवरणसँग सम्बन्धित भएकोले, हामी धेरै कुरा भन्न चाहँदैनौं,’ राहदानी विभागका महानिर्देशक अर्यालले भने, ‘सम्बन्धित नागरिकहरूको परिवारका सदस्यहरूलाई पनि यस्तो जानकारी खुलासा गर्न मिल्दैन । यो गोपनियताको विषय भएकोले हामीले धेरै बोल्न मिल्दैन ।’
देउवा दम्पती अहिले पनि उपचारकै क्रममा छन् । उच्चपदस्थहरुको राहदानीका लागि आवश्यक परे मन्त्रालयले फोटो खिच्न र बायोमेट्रिक्स गर्न निवासमै मोवाइल किटहरु पठाउने गर्दछ । त्यही आधारमा मन्त्रालयले असोज ३ मा नै देउवा दम्पती रहेको सैनिक ब्यारेकमै फोटो र बायोमेट्रिक्स गर्न मोवाइल किट पठाएको थियो । त्यसपछि त्यही दिन शेरवहादुर देउवा र उनकी पत्नी डा.आरजु राणा देउवाको नाममा कुटनीतिक राहदानी जारी भएको थियो ।
‘हामी कहिलेकाहीं राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र अन्य उच्चपदस्थ अधिकारीहरू जस्ता वरिष्ठ अधिकारीहरूको निवासमा मोबाइल किटहरू लिएर जान्छौं, जसले फोटो खिच्ने र अन्य बायोमेट्रिक्स जस्ता व्यक्तिगत सेवाहरू गर्न सक्छ । उहाँहरु (देउवा दम्पती)का हकमा पनि त्यही आधारमा उहाहरु रहेकै स्थानमा पुगेर फोटो खिच्ने र अन्य बायोमेट्रिक्स गर्ने काम गरेर राहदानी छापिएको हो,’ राहदानी विभागका एक कर्मचारीले भने ।
यतिसम्म त ठिकै छ, अव प्रश्न उठ्छ, सार्वजनिक विदा (संविधान दिवस)का दिन असोज ३ मै कसरी राहदानी देउवा दम्पतीले प्राप्त गरे ? यसबारेमा पनि मन्त्रालय र राहदानी विभागले औपचारिक रुपमा मुख खोलेको त छैन । तर राहदानी सेवा अत्यावश्यक सेवाभित्र पर्ने भएकोले सार्वजनिक विदाका दिनमा पनि केही काम हुने भएकाले त्यसदिन पनि राहदानी दिन सकिने अवस्था रहेको विभागले जनाएको छ ।
‘राहदानी सेवाहरू आवश्यक सेवा अन्तर्गत पर्ने भएकाले, हामी सार्वजनिक बिदाहरूमा सीमित सेवाहरू प्रदान गर्दछौं । त्यसैले असोज ३ मा संविधान दिवसको सार्वजनिक विदा भएपनि त्यसैदिन देउवा दम्पतीको फोटो र बायोमेट्रिक्स लिन उहाँहरु रहेको स्थानमै एक टोली पठाइएको थियो,’ राहदानी विभागका ती उच्चपदस्थ कर्मचारीले भने, ‘ उहाँहरु दुवै जना (शेरवहादुर र डा आरजु राणा) अस्पतालमा हेरचाह गरिरहेको हुनाले मानवीय आधारमा निर्णय गरिएको थियो । र, राहदानी पनि त्यही दिन छापिएको थियो ।’
राहदानी ऐन २०७६ को धारा ६ मा राहदानी विभागले सरकारी काम वा विशेष कामको क्रममा विदेश यात्रा गर्ने उच्च पदस्थ अधिकारीहरूलाई कूटनीतिक राहदानी जारी गर्ने ब्यवस्था छ । सम्बन्धित मन्त्री, संवैधानिक निकाय वा सचिवालयको निर्णय वा सिफारिसमा आधारमा त्यस्तो राहदानी जारी गर्ने ब्यवस्था छ ।
