इतिहास लामो नभए पनि नेपाली महिला फुटबल त्यति धेरै कमजोर छैन । दक्षिण एसियाली उपमहाद्वीपमा महिला फुटबलमा भारतपछिको ‘शक्तिराष्ट्र’ नेपाल नै हो । फिफाको विश्व वरीयताले यही भन्छ— जहाँ भारत ५८ औं स्थानमा हुँदा नेपाल १०२ औं स्थानमा छ । तेस्रोमा रहेको बंगलादेश १४७ औं स्थानमा छ भने अरू देश त्यसभन्दा पछि । पुरुष फुटबलको विश्व वरीयतामा १७६ औं स्थानमा रहेको नेपाल महिला फुटबलमा सय हाराहारीमा हुनु निश्चय पनि खुसीको कुरा हो । तर अगाडिका बाटामा चुनौतीहरू यथेष्ट छन् । केवल खेलाडीको मनोबलले मात्र खेल्ने तर सरकारसित ठोस कार्ययोजना नहुने हो भने नेपालको अवस्था खस्कँदैन भन्न सकिन्न, जसका केही लक्षण देखिइसकेका छन् ।
हालै काठमाडौंमा सम्पन्न छैटौं साफ महिला च्याम्पियनसिपको नतिजाले नेपाललाई चेतावनीको घण्टी बजाइसकेको छ, खालि खेल पदाधिकारीहरूले यसलाई बुझ्न जरुरी छ । उक्त प्रतियोगितामा नेपालको च्याम्पियन सपना मात्रै अधुरो भएको होइन, साबिकको दोस्रो स्थानको जग पनि हल्लिएको हो । यसअघिका चार संस्करणमा फाइनल खेल्दा भारतसित पराजित भई उपविजेतामा सीमित बन्न पुगेको नेपाल यसपटक बंगलादेशसित उपाधिको भिडन्तका लागि मैदानमा ओर्लिएको थियो । चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी भारतलाई सेमिफाइनलमा पराजित गर्दै फाइनल पुगेको नेपाल जितको स्वाभाविक हकदार हुनुपर्थ्यो । तर त्यसो हुन पाएन, विश्व वरीयतामा आफूभन्दा ४५ औं स्थान पछि रहेको बंगलादेशद्वारा ३–१ गोल अन्तरले पराजित हुन पुग्यो । र, फेरि पनि उपविजेतामा चित्त बुझाउन विवश भयो । सबै खाले प्रतियोगिता गरी अहिलेसम्म दस प्रतियोगिताको फाइनल खेलेको नेपाल सबैमा पराजित हुन पुग्यो ।
राज्यको लगानी, योजना, प्रतिबद्धता र इतिहासको दृष्टिमा त नेपालले जेजति सफलता हासिल गरेको छ, त्यो नै पनि प्रशंसायोग्य छ । २०४० सालआसपास मात्रै यहाँ महिला फुटबलको सुरुआत भएको हो । नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेल्न थालेको पनि सन् १९८६ पछि मात्रै हो । त्यही पनि सन् २०१० पछि मात्रै अन्तर्राष्ट्रिय महिला फुटबलमा नेपाल नियमित सहभागी भएको छ । पहिलो पुस्ताका खेलाडीले तत्कालीन समाजको नकारात्मक धारणा तोडेर मैदानमा उत्रिन सुरु गरेका थिए । ‘हाफ पाइन्ट’ लगाएर मैदानमा उत्रँदा खेलाडीमाथि नकारात्मक टीकाटिप्पणीहरू भएका थिए । खुसीको कुरा भन्नुपर्छ— यसबीच महिला फुटबलप्रतिको दृष्टिकोण फरक, उदार र सकारात्मक छ । खेलाडीहरूलाई समाज र प्रशंसकहरूको साथ छ ।
यी सबै परिदृश्यका आधारमा भन्न सकिन्छ— सरकार र एन्फाले गम्भीर भएर लगानी गर्ने हो भने महिला फुटबलमा नेपालले पर्याप्त प्रगति गर्ने सम्भावना छ । पुरुष फुटबलको भन्दा भविष्य सुन्दर देखिन्छ । योजनाबद्ध भएर अघि बढेको खण्डमा नेपाल सहजै दक्षिण एसियाली घेरा तोडेरै अघि बढ्न सक्छ । एसियाली महिला फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता एसिया कपमै छनोट हुने सम्भावना पनि छ । तर त्यसका लागि एउटै सर्त आवश्यक छ— राज्यको व्यवस्थित पहल चाहिन्छ । नत्र आज बंगलादेश उदाएजसरी भोलि यही उपमहाद्वीपका अरू देशसँगै भिड्न पनि नेपाललाई हम्मे पर्न सक्छ । आशा गरौं— त्यो नकारात्मक दिन नआओस्, सरकार र खेलसम्बद्ध निकायहरूले यस क्षेत्रमा यथोचित ध्यान दिऊन्, र महिला फुटबलकै कारण पनि नेपालको नाम चम्किन पाओस् ।
