चितवन:फागुन २
नेपाल मगर संघ जिल्ला समन्वय समिति चितवनको आयोजना "मगर इतिहास,भाषा ,सँस्कृति र धर्म संरक्षण सम्बर्द्धन मगरहरुको मुलमन्त्र" "मगरात पहिचान र स्वायत्त शासन सहित संघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र" नारा सहित नेपालका प्रथम सहिद क्या लखन थापामगरको १ सय ४६ औं लखन स्मृति दिवस कार्यक्रम मगर संघको भवन पोखरा बसपार्कमा मनाएका छन्। कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि नेपाल मगर महिला संघ केन्द्रिय समितिका संकृतिक उपाध्यक्ष देवी थापामगरले मगरहरुको हत हित र पहिचानको लागी सधै अगाडी बढ्ने बताउएका थिए।
उक्त कार्यक्रमका बिशिस्ट अतिथि नेपाल मगर संघ बागमती प्रदेशका मुख्य सचीव मिलन थापामगरले नेपालका प्रथम सहिद क्या लखन थापामगर प्रति भावपुर्ण श्रद्वाञ्जली अर्पण गर्दै उहाँले पुर्याएका देश र जनता प्रतिको बलिदानलाई सरकारले अझै पनि ओझेलमा पारी उचित न्याय दिन नसकेको बताए।साथै जाहानिय राणा शासन विरुद्ध आवाज उठाउने पहिलो ब्याक्ती समेत रहेका क्या.मगर नेपाली सेनामा कार्यरत रहदा देखी नै संघर्ष गरेको बताए। वि.स.२०५६ सालमा सहिद घोषण गरेका थिए भने २०७२ असोज ३ गते प्रथम शहिद क्या.लखन थापामगर घोषण गरेका थिए। कार्यक्रममा नेपाल मगर संघ बागमती प्रदेशका देव रानामगर र काशी माया रानामगर लगाएतको उपस्थिति रहेको थियो । साथै धनसरा थापामगरले कार्यक्रम सञ्चालन गरेका थिए भने नेपाल मगर संघ जिल्ला समन्वय समिति चितवनका अध्यक्ष ठाकुर सिं आलेमगरको अध्यक्षमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो। क्या लखन थापामगर (१८३५–१८७७) एक नेपाली क्रान्तिकारी थिए जसलाई नेपाल सरकारले "नेपालको प्रथम शहीद" घोषणा गरेको छ। उनी पहिलो नेपाली राजनीतिक असन्तुष्ट थिए र राणा वंशको शासनको प्रतिरोध गरे। बुङ्कोटको राजाको रूपमा, उनले जंगबहादुर राणाको शासनको विरुद्ध विद्रोह गरे र स्वतन्त्र राज्य र सेना गठन गर्न जंगबहादुर राणा शासनलाई नष्ट गर्न आफ्नो राजनीतिक विचारधाराको प्रचार गरे। उनलाई उनका नजिकका साथी जयसिंह चुमी मगर र मन्त्री जयसिंहले समर्थन गरेका थिए। राणा सत्तामा आएपछि लखन थापा मगरले वंशको फलाम मुट्ठीको शासन सहन सकेनन् ।
उनले केही युवा (केही पूर्व सैनिक) लाई संगठित गरी सरकारको विरोध गर्न थाले। सरकारको विरुद्धमा विद्रोह गर्नका लागि मानिसहरूसँगै उनले हतियार र आपूर्तिहरू ल्याए। राणा सरकारले गोरखामा सेना तैनाथ गरेर जवाफ दियो। जंगबहादुरले थापामगर र अन्य विद्रोहीहरूलाई हटाउने विचार गरे र उनीहरूलाई फाँसी दिने आदेश दिए। त्यसको केही समयपछि १४ गते थापामगरलाई बुङ्कोटस्थित आफ्नै निवास अगाडि झुण्ड्याइएको थियोफेब्रुअरी १८७७ र अन्य सात जनालाई मनकामना मन्दिर नजिकै झुण्ड्याइएको थियो। केही इतिहासकारहरूले लेखेका छन् कि सरकारले ५० जना सहभागीहरूलाई पक्राउ गरी झुण्ड्याएको थियो। उल्लेखनीय छ, जंगबहादुर राणाका वंशजहरू मध्ये एकले मगरको शहीदको दाबीलाई विवादित गरेका छन्। तर नेपालका सबै ख्यातिप्राप्त इतिहासकारहरूले लखन थापा मगरलाई झुण्ड्याएर मृत्युदण्ड दिइएको प्रमाणित गरेका छन्। ऐतिहासिक रूपमा लखन थापालाई मुर्ख व्यक्तित्वका रूपमा हेर्दा १९९० को दशकमा जनताको नजरमा उनको छवि पुनर्स्थापित भयो। इतिहासकार तथा नेपाल सरकार पुरातत्व विभागका तत्कालीन महानिर्देशकले लेखेका छन् [८] जंगबहादुर राणाको कठोर शासनले अपरिहार्य क्रान्तिलाई प्रेरित गर्यो।
